Een mantelzorgwoning in je tuin mag vaak zonder omgevingsvergunning. Wel moet je aan een paar voorwaarden voldoen. We zetten de regels voor 2026 voor je op een rij.
Vraag gratis offerte aan →Een mantelzorgwoning is vaak vergunningsvrij als hij in het achtererfgebied staat, wordt gebruikt door maximaal twee personen van wie er minstens één mantelzorg geeft aan of krijgt van een bewoner van het hoofdhuis, en binnen de maten voor bijgebouwen blijft. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht is wel een omgevingsvergunning nodig.
De regels staan sinds 2024 in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het omgevingsplan van je gemeente. Gemeenten kunnen eigen accenten leggen. Doe daarom altijd de Vergunningcheck op het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl/checken) of vraag het na bij je gemeente.
Mantelzorg betekent hier: langdurige zorg die verder gaat dan gebruikelijke hulp, voor iemand die hulpbehoevend is op lichamelijk, verstandelijk of psychisch vlak. De gemeente kan om een verklaring vragen van bijvoorbeeld de huisarts of wijkverpleegkundige waaruit de zorgbehoefte blijkt.
De mantelzorgwoning is bedoeld voor één huishouden van maximaal twee personen. Minstens één van hen geeft of krijgt mantelzorg van iemand in het hoofdhuis. Dat kan de zorgvrager zijn, bijvoorbeeld je ouder, maar ook de mantelzorger zelf.
De woning staat in het achtererfgebied: het deel van je erf dat begint 1 meter achter de voorgevel. Het kan een vrijstaande woning in de tuin zijn, een aanbouw aan je huis of een verbouwde garage of tuinhuis.
Voor een vergunningsvrije mantelzorgwoning gelden dezelfde regels als voor andere bijgebouwen in de achtertuin, met één verschil: verder dan 4 meter van het huis mag je het bijgebouw toch als woning gebruiken. Voor gewone bijgebouwen mag dat niet.
Maximaal 5 meter hoog en geen slaap- of woonruimte op een verdieping. Verder dan 4 meter van het huis is de hoogte bij een plat dak maximaal 3 meter. Een hogere woning mag alleen met een schuin dak dat aan extra voorwaarden voldoet.
Hoeveel je mag bebouwen, hangt af van de grootte van je achtertuin. Bij een achtererf tot 100 m² mag de helft bebouwd zijn; bij grotere tuinen loopt dat op tot maximaal 150 m². Bestaande schuren en uitbouwen tellen mee.
De woning staat meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied, zoals een stoep of pad.
Buiten de bebouwde kom zijn achtertuinen vaak groot, maar gelden ook vaker eigen regels in het omgevingsplan. Voor mantelzorg is er een extra mogelijkheid: een geheel of gedeeltelijk verplaatsbare mantelzorgwoning tot 100 m² mag daar groter zijn dan de normale maximale bebouwing. Stopt de mantelzorg, dan moet zo'n woning weer worden weggehaald.
Woon je in het buitengebied, check dan ook of je perceel in een bijzonder gebied ligt, zoals een beschermd landschap. Ook dan geeft de Vergunningcheck uitsluitsel.
Ook een vergunningsvrije mantelzorgwoning moet voldoen aan de technische regels uit het Bbl, de opvolger van het Bouwbesluit. Denk aan brandveiligheid, constructie, ventilatie en isolatie. Een prefab mantelzorgwoning van een goede leverancier is daarop gebouwd, maar laat de fundering, aansluitingen en rookmelders altijd vakkundig regelen. Lees meer over de algemene regels in ons artikel over vergunningsvrij bouwen en het Bouwbesluit.
Stopt de mantelzorg, bijvoorbeeld omdat je ouder naar een verpleeghuis gaat, dan mag de woning niet langer als mantelzorgwoning worden gebruikt. Afbreken is volgens de Rijksoverheid niet altijd verplicht: je kunt het gebouw vaak blijven gebruiken als bijgebouw, zoals een tuinkamer of berging. Woonvoorzieningen zoals keuken en badkamer moeten dan wel weg. Een extra grote, verplaatsbare woning in het buitengebied moet worden verwijderd. Vraag bij je gemeente wat in jouw geval kan.
Een kangoeroewoning of pre-mantelzorgwoning bouw je voordat er zorg nodig is, of als blijvende tweede woning op je erf. Daarvoor gelden de vergunningvrije mantelzorgregels niet en heb je een vergunning nodig.
Via de Wet versterking regie volkshuisvesting wordt ook een familiewoning voor eerstegraads familieleden, zoals ouders of volwassen kinderen, vergunningvrij in het achtererf. Volgens de planning geldt dat vanaf 1 januari 2027. Check vóór je bouwt via de Vergunningcheck of je gemeente of de regeling al van kracht is.
Er is geen landelijke subsidieregeling voor het bouwen van een mantelzorgwoning. Vraag bij je gemeente na of er een lokale regeling is. Wil je de bouw financieren via je hypotheek, laat je dan adviseren door een onafhankelijk financieel adviseur.
Wil je een mantelzorgwoning laten plaatsen? Een vakman uit ons netwerk komt langs voor een opname, kijkt naar je tuin, de bereikbaarheid en de aansluitingen, en checkt of de woning vergunningsvrij kan. Je krijgt een schriftelijke, vaste offerte vooraf.
Liever een aanbouw aan je huis of een verbouwde schuur? Kijk dan ook bij prefab aanbouw of tuinkamer. Vraag gratis en vrijblijvend een offerte aan; je hoort binnen 24 uur van ons.